Zadania z zakresu ochrony zdrowia są, zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, zadaniami własnymi gminy. W praktyce jednak gabinety lekarskie i przychodnie funkcjonują w większości jako niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej i są prowadzone przez samych lekarzy lub przez spółki zakładane z ich inicjatywy. Niektóre przychodnie mają nadal status publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których organem założycielskim jest samorząd. W takiej sytuacji wszelkie uwagi na temat nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu możesz zgłaszać nie tylko Narodowemu Funduszowi Zdrowia, który finansuje ich działalność, lecz także organowi założycielskiemu. Organ założycielski zatrudnia kierownika takiej placówki, powołuje radę społeczną oraz sprawuje nadzór m.in. nad prawidłowością realizacji zadań statutowych, jak również nad dostępnością i poziomem udzielanych świadczeń. Zagadnienia te szczegółowo reguluje ustawa o zakładach opieki zdrowotnej.
Kiedy zapisujesz się do przychodni, wybierasz w niej jednego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a zazwyczaj także pielęgniarkę środowiskową, która w razie konieczności przyjdzie do ciebie do domu, by np. zrobić zastrzyk. Jeśli jesteś kobietą w wieku rozrodczym, możesz także wybrać położną. Lekarz, do którego się zapisałeś, ma obowiązek zapewnić ci porady lekarskie w przychodni od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 18.00, a w uzasadnionych medycznie przypadkach także wizyty domowe. W przychodni powinieneś mieć również zapewniony dostęp do gabinetu zabiegowego i punktu szczepień, co jest ważne szczególnie w przypadku dzieci objętych obowiązkowymi szczepieniami. Dostęp do lekarza we wskazanych godzinach nie oznacza, że zawsze musi być to ta sama osoba, do której się zapisałeś – w zastępstwie może cię przyjąć inny specjalista z twojej przychodni. W pozostałym czasie, a więc w soboty i niedziele oraz od poniedziałku do piątku od 18.00 do 8.00, pomocy lekarskiej udzieli ci inny zakład opieki zdrowotnej, najczęściej pogotowie, z którym twoja przychodnia ma podpisaną właściwą umowę. Informacja o zasadach i miejscu udzielania świadczeń w ramach nocnej i świątecznej opieki lekarskiej musi być obowiązkowo wywieszona na tablicy informacyjnej twojej przychodni, a także na zewnątrz budynku. Oprócz opieki lekarskiej w tym czasie masz zapewnioną również opiekę pielęgniarską, polegającą np. na zmianie opatrunków czy wykonaniu zleconych przez lekarza zastrzyków. Zakres nieodpłatnie świadczonych na twoją rzecz usług medycznych szczegółowo określa ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Jeśli więc lekarz, do którego się zapisałeś, przyjmuje tylko rano, to znaczy, że nie wypełnia obowiązków nałożonych na niego umową z NFZ. Gdy zatem nie jesteś w stanie wyegzekwować w przychodni swoich praw, o jakich była mowa powyżej, warto ten problem zgłosić zarówno do organu założycielskiego, którym być może jest lokalny samorząd (gmina lub powiat), jak i do NFZ. Oba te podmioty powinny zbadać słuszność twoich zarzutów i zalecić postępowanie zgodne z prawem. NFZ w skrajnym przypadku może nawet zagrozić zerwaniem umowy. Swoją skargę złóż na piśmie, wtedy również na piśmie otrzymasz na nią odpowiedź.
Pamiętaj także o tym, że jeśli nie jesteś zadowolony z usług przychodni, to możesz ją zmienić, nie obowiązuje bowiem w tym względzie rejonizacja. Dwa razy w roku przysługuje ci zmiana nieodpłatna, każda częstsza będzie cię kosztować 80 zł. Jednak w przypadku, gdy zmieniasz przychodnię dlatego, że przenosisz się w inne miejsce zamieszkania albo wybrany przez ciebie lekarz przestał pracować, nie będziesz za to płacił, nawet jeśli zmiana ta jest trzecią lub kolejną w danym roku. Aby dokonać zmiany, w nowo wybranej przychodni składasz odpowiednią deklarację dotyczącą wyboru lekarza, pielęgniarki lub/i położnej. Pamiętaj, że nie masz obowiązku składać żadnego wypowiedzenia u dotychczasowego lekarza! Przychodnie powinny załatwić wszystkie formalności między sobą i NFZ same, bez twojego udziału.
