Prawo do wiedzy na temat działalności organów publicznych jest podstawowym uprawnieniem każdego obywatela, zapisanym w art. 61 Konstytucji RP. Szczegółowy tryb udzielania informacji określa ustawa o dostępie do informacji. Najpopularniejszym źródłem wiedzy o działalności każdego organu jest jego strona internetowa, a konkretnie Biuletyn Informacji Publicznej - musi go tworzyć każdy podmiot publiczny. Adresy odpowiednich stron znajdziesz na: www.bip.gov.pl. Sposoby tworzenia podmiotowej strony BIP i zakres znajdujących się w niminformacji reguluje rozporządzenie w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej. Najpierw sprawdź więc, czy interesująca cię informacja publiczna jest w BIP zamieszczana.

Jeśli chcesz wiedzieć, do jakiej kategorii wynagrodzenia należy konkretne stanowisko i jaki przedział wynagrodzenia dla niej przewidziano, możesz dowiedzieć się tego ustnie, np. dzwoniąc do urzędu (pamiętaj, że informacja, której można udzielić niezwłocznie nie wymaga składania wniosku). Jeżeli jednak chcesz otrzymać pełny dokument – regulamin wynagradzania, który zarządza w każdej gminie wójt, możesz złożyć pisemny wniosek. Musi on zawierać twoje dane, określenie zakresu informacji, sposób i formę jej udostępnienia, rodzaj nośnika oraz formę przekazania. Informacja zostanie udzielona ci w formie decyzji administracyjnej w terminie do 14 dni, a w szczególnych przypadkach - do dwóch miesięcy. Jeśli udzielenie informacji wiąże się z opłatą, zostaniesz o niej poinformowany w terminie 14 dni. Od decyzji odmowy informacji możesz odwołać się do sądu administracyjnego.

Pamiętaj, że nieudostępnianie informacji publicznej jest przestępstwem zagrożone karą grzywny,  ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Pamiętaj też, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwutorową procedurę kontroli sądowej w razie jej odmowy. Po pierwsze - możliwe jest złożenie skargi do sądu administracyjnego. Po drugie jednak - jeśli informacji odmówiono ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności, tajemnicę inną niż państwowa, skarbowa lub statystyczna - właściwą drogą jest powództwo do sądu powszechnego.

Z dotychczasowej praktyki wynika niestety, że organy administracji często odmawiają dostępu do informacji publicznej w sposób niesformalizowany – ustnie albo w formie pisma niespełniającego standardów decyzji administracyjnej. W takim wypadku powinieneś poskarżyć się do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu.  Ten zobowiąże go do wydania decyzji i dopiero taki dokument będziesz mógł zaskarżyć ze względów merytorycznych.