Dwa place zabaw, jedna odpowiedzialność. Jak Łowicz wziął na serio bezpieczeństwo cyfrowe dzieci

Wyzwanie

Jeszcze kilka miesięcy temu rozmowy o bezpieczeństwie dzieci w internecie w Łowiczu toczyły się głównie w domach – między rodzicami zaniepokojonymi, ile czasu ich dzieci spędzają przed ekranami, w mediach społecznościowych i pierwszymi doświadczeniami hejtu online. Dziś ten temat jest jednym z ważniejszych punktów lokalnej debaty publicznej, a Łowicz coraz częściej wskazywany jest jako przykład miasta, które potraktowało cyfrowe bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w sposób systemowy.

Punktem zapalnym tej zmiany było powstanie i działalność Łowickiego Forum Bezpiecznego Internetu – oddolnej inicjatywy społecznej, która z rodzicielskiej troski urosła do lokalnego programu współpracy szkół, rodziców, instytucji i samorządu.

Dwa place zabaw

— Mieliśmy wrażenie, że dzieciństwo naszego syna rozgrywa się na dwóch „placach zabaw”: tym tradycyjnym i tym przed ekranem — mówią Anna Kędziora-Zabost i Hubert Kędziora, inicjatorzy Łowickiego Forum Bezpiecznego Internetu.

Podobne obserwacje mieli ich sąsiedzi i rodzice dzieci z tej samej szkoły, co ich syn. Wielu dorosłych przyznawało wprost, że nie nadąża za cyfrowym światem, w którym funkcjonują dzieci.

Statystyki potwierdzały te intuicje. Z ogólnopolskich badań [1] wynika, że już bardzo małe dzieci – nawet poniżej 2. roku życia – mają kontakt z urządzeniami ekranowymi. W grupie przedszkolaków korzysta z nich ponad połowa, a wśród dzieci w wieku 7–14 lat zdecydowana większość używa internetu codziennie i ma konta w mediach społecznościowych, często mimo formalnych ograniczeń wiekowych (np. na Facebooku można założyć konto od ukończenia 13. roku życia). Nastolatki coraz częściej mierzą się z problemem uzależnienia od sieci, cyberprzemocy i hejtu.

— Patrzyłam na te liczby i myślałam o konkretnych dzieciach i nastolatkach z Łowicza – z placów zabaw, przedszkoli, szkół i zajęć dodatkowych. Pandemia dodatkowo przyspieszyła cyfryzację szkoły, a wielu dorosłych zostało z poczuciem bezradności i braku narzędzi do mądrego reagowania — wspomina Anna.

Od troski do decyzji o zmianie systemowej

Dla Anny i Huberta jasne stało się, że problemu nie da się rozwiązać pojedynczymi akcjami ani wyłącznie poprzez ochronę własnego dziecka. Potrzebna jest zmiana systemowa, obejmująca całe lokalne środowisko: szkoły, rodziny, instytucje publiczne i samorząd.

Zamiast jednorazowych wydarzeń zaczęli myśleć o budowaniu wspólnych standardów, spójnych procedur i sojuszy na rzecz bezpieczeństwa cyfrowego dzieci i młodzieży. Tak dojrzewał pomysł Łowickiego Forum Bezpiecznego Internetu dojrzewał – w rozmowach przy kawie, na zebraniach przedszkolnych, podczas rodzinnych spotkań. Przełomem okazało się zgłoszenie inicjatywy do ogólnopolskiej akcji Masz Głos.

— Rozmowa rekrutacyjna uświadomiła mi, jak bardzo zależy mi na tym temacie i jak dużą mam w sobie determinację, by przejść od pomysłu do działania. Śmieję się dziś, że ta rozmowa odbyła się dosłownie „na szczycie” – bo byłam wtedy z rodziną na feriach w Karkonoszach — opowiada Anna.

Udział w akcji Masz Głos pokazała, że lokalne inicjatywy mogą realnie wpływać na rzeczywistość, a praca nad pierwszym szkicem struktury Łowickiego FBI (tak przewrotnie Anna skraca nazwę swojej organizacji) stała się zobowiązaniem wobec lokalnej społeczności.

Diagnoza zamiast intuicji

Pierwszym krokiem była pogłębiona diagnoza raportów i analiz dotyczących obecności dzieci w internecie [2]. Równolegle Anna i Hubert rozmawiali z rodzicami, nauczycielami i pedagogami, uczestniczyli w konferencjach ogólnopolskich i szkoleniach online.

— Wyniki były jednoznaczne: częste doświadczenia przemocy słownej w sieci, brak spójnych zasad korzystania ze smartfonów w szkołach. W dodatku Polska należy do krajów o najwyższym odsetku młodych osób doświadczających cyberprzemocy, a w tych liczbach są także dzieci i nastolatki z Łowicza — mówi Anna Kędziora-Zabost.

Anna budowała też sieć kontaktów z ekspertami dzięki zaproszeniu przez Urząd Miejski w Łowiczu i PKO BP na spotkanie o cyberbezpieczeństwie [3]. Poznała wtedy m.in. przedstawicieli Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, co później zaowocowało ich udziałem w Łowickim Forum Bezpiecznego Internetu. Kolejne kontakty zdobyła dzięki wystąpieniu na temat cyberbezpieczeństwa dzieci podczas spotkania Łowickiej Rady Biznesu, które dotyczyło m.in. nowych obowiązków przedsiębiorców i samorządów w ramach NIS2 [4]. Anna swoim wystąpieniem uzupełniła tę perspektywę o temat bezpieczeństwa cyfrowego dzieci i młodzieży. Obydwa wydarzenia pokazały też, że Łowicz jest zainteresowany tematem cyberbezpieczeństwa.

Forum, które połączyło środowiska

Pomysł zorganizowania Forum – jednodniowego wydarzenia o cyberbezpieczeństwie –  dojrzał w maju. W zamyśle miało być ono dwuczęściowe – warsztat w formule World Café dla kluczowych osób ze środowiska edukacyjnego i otwarta konferencja z debatą i wystąpieniami ekspertów.

— To nie była prosta droga. Trzeba było przekonać dyrektorów szkół, znaleźć ekspertów, dopiąć logistykę i finansowanie, a także przełamać powszechne przekonanie, że bezpieczeństwo online to „temat wyłącznie techniczny” — mówi Anna.

Na etapie organizacyjnym pomocne okazało się menadżerskie i marketingowe doświadczenie Anny i pomoc Agnieszki Trzaski, koordynatorki akcji Masz Głos. Cenne były także konsultacje z Filipem Gołębiewskim z Instytutu Dialogu i Dyskursu INDID, który przygotował Annę do poprowadzenia konferencji i debaty głównej. Wszystkie przygotowania zajęły pięć miesięcy.

Łowickie Forum Bezpiecznego Internetu odbyło się 9 października 2025 roku w Kinie Fenix Łowickiego Ośrodka Kultury. Wydarzenie składało się – zgodnie z planem – z dwóch części.

W warsztatach „Bezpieczeństwo cyfrowe dla edukacji” wzięło udział 20 osób: dyrektorki szkół podstawowych i średnich w Łowiczu, przedstawiciele rad rodziców, samorządów uczniowskich i eksperci. Dyskusje dotyczyły m.in. diagnozy problemów, roli szkoły, reagowania na incydenty, współpracy rodziców, szkół i samorządu.

— Mamy procedury przeciwpożarowe, ale nie mamy procedur na hejt — zauważyła jedna z uczestniczek warsztatów.

— Rozmowy były intensywne. Uczestnicy podkreślali brak spójnych procedur, różne poziomy kompetencji cyfrowych dorosłych i potrzebę stałej współpracy na poziomie szkoła – rodzice – samorząd — wspomina Agnieszka Trzaska, która współprowadziła warsztaty.

Część konferencyjną otworzył burmistrz Łowicza Mariusz Siewiera. Wystąpienia ekspertów dotyczyły m.in. patotrendów w mediach społecznościowych (Wojtek Kardyś), sztucznej inteligencji jako narzędzia niosącego zarówno szanse, jak i zagrożenia (Dawid Adach). Zwieńczeniem była debata „Cyberbezpieczeństwo w lokalnej społeczności – wspólna odpowiedzialność” z udziałem przedstawicieli władz miasta i ekspertów: Krzysztofa Izdebskiego (Fundacja Batorego), Kamila Więcka (Health Soft), Jacka Kłosa (zastępcy burmistrza Łowicza) i Katarzyny Skierskiej-Pięty (sekretarz Urzędu Miejskiego w Łowiczu). Debatę moderowała pomysłodawczyni całego wydarzenia. Eksperci odwoływali się zarówno do globalnych trendów, jak i lokalnych przypadków, zwrócili uwagę na wspólną odpowiedzialność szkół, rodzin, miasta i instytucji za bezpieczeństwo cyfrowe.

— Łowicz ma ogromną szansę, by stworzyć model współpracy, którego będą uczyć się inne miasta — podkreślił Krzysztof Izdebski.

Forum odbyło się pod patronatem Marszałka Województwa Łódzkiego i Burmistrza Miasta Łowicza. Partnerem logistycznym był Łowicki Ośrodek Kultury/Kino Fenix. Partnerami: Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości, HealthSoft.pl, Łowicka Rada Biznesu, Miejska Biblioteka im. A.K. Cebrowskiego, Non Stop Zajazd & Catering, Syskonf, Stowarzyszenie JA-TY-MY. Patronat medialny: Łowicz24.eu, Radio Victoria, Łowiczanin.info.

Wojtek Kardyś, badacz internetu i autor książki „Homo Digitalis. Jak internet pożera nasze życie?”, komentował po wydarzeniu:

— Pełna sala, obecność władz, policji, rodziców i nauczycieli – to pokazuje jedno: Polacy są głodni rzetelnej wiedzy o cyfrowych pułapkach. Dlatego takie inicjatywy są na wagę złota.

Od jednego wydarzenia do stałej współpracy

W listopadzie 2025 roku odbyło się spotkanie w Urzędzie Miejskim w Łowiczu, podczas którego – już jako prezeska nowo utworzonej Fundacji Łowickie Forum Bezpiecznego Internetu – Anna Kędziora-Zabost przedstawiła rekomendacje, które wybrzmiały podczas Forum: procedury reagowania na cyberprzemoc, wsparcie szkół i rolę miasta w inicjowaniu szkoleń. Tematem spotkania był także pomysł pilotażowego wdrożenia wypracowanych rozwiązań do jednej z łowickich szkół podstawowych w 2026 roku. Ma powstać grupa robocza, która dopracuje szczegóły rekomendacji i zakresu pilotażu.

— To samorząd we współpracy z NGO może wprowadzić procedury systemowo i zapewnić wsparcie instytucjonalne. Dlatego tak ważne jest zaangażowanie władz Łowicza — wyjaśnia Agnieszka Trzaska.

Zmiana

Wszystkie wnioski i rekomendacje po Forum zostały podsumowane w publikacji „Bezpieczeństwo cyfrowe w lokalnej społeczności”. Łowickie Forum Bezpiecznego Internetu sformalizowało się jako Fundacja i – co najważniejsze – wprowadziło temat bezpieczeństwa cyfrowego dzieci do codziennych rozmów w domach, szkołach i instytucjach publicznych.

— Największą siłą tej inicjatywy było łączenie ludzi z różnych środowisk wokół jednego celu: bezpieczeństwa cyfrowego dzieci. Od początku było jasne, że wydarzy się tu coś ważnego — podkreśla Agnieszka Trzaska.

[1] Internet dzieci. Raport z monitoringu obecności dzieci i młodzieży w internecie, Instytut Cyfrowego Obywatelstwa, 2025.

[2] M.in. Badanie NASK „Nastolatki” (2018–2024), raporty Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę o przemocy wobec dzieci (2023), analizy Urzędu Komunikacji Elektronicznej dotyczące korzystania z usług telekomunikacyjnych przez dzieci (2023), raport „Internet dzieci” Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa (2025).

[3] Spotkanie zostało zorganizowane przez Urząd Miejski w Łowiczu 15 maja 2025 w Konie Fenix i było otwarte dla mieszkańców.

[4] Z ang. Network and Information Systems Directive 2 to dyrektywa Unii Europejskiej, która nakłada na firmy i przedsiębiorstwa obowiązki dotyczące cyberbezpieczeństwa w kontekście ochrony młodzieży. Dyrektywa obowiązuje od 2023 roku.

Fot. Z arch. Łowickie FBI