Galeria handlowa nie tylko na zakupy

Wyzwanie

— W naszym mieście nie ma miejsca, w którym moglibyśmy po prostu pobyć, porozmawiać bez konieczności kupowania kawy czy herbaty albo zagrać w gry planszowe — mówi Klaudia Kozłowska, najmłodsza wolontariuszka Stowarzyszenia Fabryka Dobra.

Co prawda w Elblągu funkcjonuje wiele miejsc umożliwiających rozwijanie pasji i talentów, np. Młodzieżowy Dom Kultury czy świetlice socjoterapeutyczne, jednak nie zaspokajają one potrzeby istnienia przestrzeni ogólnodostępnej, bezpiecznej i zachęcającej do swobodnego spędzania czasu w przyjaznej atmosferze.

— Nie mamy miejsca, w którym można byłoby zrobić coś ciekawego, ale też po prostu nic nie robić — mówi osiemnastoletnia Alicja Olbryś, uczennica szkoły średniej.

Tego rodzaju sygnały regularnie docierały do członków Stowarzyszenia Fabryka Dobra podczas organizowanych przez nich wydarzeń i w trakcie rozmów „na mieście”, np. w galerii handlowej, gdzie pracownicy przeganiali młodzież, jeśli nie robiła zakupów i — jak mówili — „snuła się bez celu”.

Działanie nominowane do nagrody

Stowarzyszenie Fabryka Dobra wielokrotnie podchodziło do tematu potrzeby stworzenia miejsca dla młodzieży, m.in. podczas spotkań z Sylwią Bożyk, pełnomocniczką Prezydenta Elbląga ds. dzieci i młodzieży, a także w trakcie wewnątrzsektorowych rozmów z innymi organizacjami społecznymi i z Młodzieżową Radą Miasta Elbląga. Spotkania te pozwalały lepiej poznać potrzeby młodych ludzi. Nie były to żadne systematyczne badania, ale rozmowy, z których wynikało, że brakuje jej ogólnodostępnej przestrzeni, która zapewniałaby opiekę dorosłych, a jednocześnie dawała poczucie akceptacji i swobody. Młodzież podkreślała też potrzebę możliwości organizacji warsztatów, zajęć kreatywnych, spotkań rówieśniczych, a przede wszystkim nieskrępowanego spędzania czasu. Z kolei rodzice — będący stałymi odbiorcami działań Stowarzyszenia Fabryka Dobra — podkreślali znaczenie bezpiecznej przestrzeni, w której ich dzieci mogłyby konstruktywnie spędzać czas po szkole, rozwijać zainteresowania i kompetencje społeczne. Natomiast dla mieszkańców istotne było, aby miejsce ograniczało ryzyko wykluczenia społecznego młodych osób, sprzyjało poprawie relacji sąsiedzkich – wspominali o tym podczas spotkań i wydarzeń organizowanych przez Stowarzyszenie.

Na początku 2025 roku członkowie Stowarzyszenia Fabryka Dobra zorganizowali spotkanie w Ratuszu Staromiejskim z udziałem Młodzieżowej Rady Miasta. Zaprosili jej członków do pisania listów do prezydenta Elbląga pod hasłem „Pocztówka do M” (Michał Missan). W listach młodzież sama z siebie napisała o potrzebie m.in. przestrzeni zielonej, remontu stadionu, organizacji wydarzeń kulturalnych i wielokrotnie o potrzebie miejsce.

— Oprócz harcerzy jesteśmy jedyną grupą zabierającą głos w imieniu swojego pokolenia w naszym mieście — mówi Paweł Rynkowski, przewodniczący Młodzieżowej Rady Miasta Elbląga.

Aby jeszcze bardziej zbliżyć się do młodych ludzi, Stowarzyszenie Fabryka Dobra i Departament Promocji Miasta zorganizowali happening artystyczny. Były wakacje, młodzież mogła wziąć udział w warsztatach ploterowych, zagrać w wielkoformatowe gry planszowe, odpocząć w strefie z leżakami i pufami, porozmawiać przy lemoniadzie. W wydarzeniu uczestniczyło ponad sto osób.

We wrześniu Stowarzyszenie Fabryka Dobra zorganizowało we współpracy z Młodzieżową Radą Miasta koncert „Młodzież na Fali”, prezentujący lokalne talenty. Wydarzenie stworzyło kolejną okazję do rozmowy o potrzebach młodych ludzi, w tym o przyszłym kształcie i funkcji wspólnego młodzieżowego miejsca.

Temat stworzenia miejsca dla młodzieży powracał również podczas spotkań Katarzyny Kamińskiej-Kozioł – prezeski Stowarzyszenia Fabryka Dobra i członkini Elbląskiej Rady Organizacji Pozarządowych – z Moniką Kurpanik, dyrektorką Departamentu Zdrowia i Spraw Społecznych, i Sylwią Bożyk, odbywających się w ramach prac Rady. Prezeska Fabryki Dobra konsekwentnie podkreślała, jak istotna jest przestrzeń, w której młodzi ludzie mogliby spędzać czas, spotykać się z rówieśnikami, rozmawiać, rozwijać zainteresowania, a także po prostu być razem — bez presji konsumpcji i narzuconych aktywności. Relacje ze spotkań oraz płynące z nich wnioski były przekazywane prezydentowi Missanowi.

— Tworzenie i wspieranie miejsc dla młodzieży jest elementem realizacji zadań własnych gminy w obszarze edukacji, kultury i polityki społecznej. Takie przestrzenie pełnią ważną funkcję profilaktyczną i rozwojową — przeciwdziałają wykluczeniu, wzmacniają więzi społeczne i zwiększają atrakcyjność miasta dla młodych mieszkańców. To długofalowa, racjonalna inwestycja, do której samorząd ma odpowiednie narzędzia i możliwości — mówi Piotr Znaniecki, koordynator akcji Masz Głos.

Efektem tych rozmów była decyzja o wynajęciu przez miasto w galerii handlowej powierzchni pięćdziesięciometrowej. Umowa została podpisana na rok z możliwością przedłużenia.

Miejsce zostało nazwane tak jak podobna przestrzeń w Gdańsku, która była bezpośrednią inspiracją – „Niebieskie Trampki”. W jednym czasie, może z niego korzystać 15 osób. Pomieszczenie nie wymagało remontu. Uroczyste otwarcie odbyło się 9 grudnia – wstęgi przecięli Piotr Kowal, wiceprezydent i Grażyna Kluge, przewodnicząca Rady Miejskiej.

„Niebieskie Trampki” są otwarte od poniedziałku do piątku między 13.00 a 19.00. Z miejsca mogą korzystać osoby w wieku 13-19 lat – odpocząć, porozmawiać, zagrać w gry planszowe, piłkarzyki, gry multimedialne, a w razie potrzeby skorzystać ze wsparcia psychologa (dyżuruje dwa razy w tygodniu) – jego praca jest pokrywana z budżetu miasta. Miejsce ma swojego opiekuna – animatora pracy z młodzieżą, również opłacanego z budżetu miasta. Kluczami do pomieszczenia dysponuje opiekun.

Rola władz samorządowych

Pierwsze obietnice dotyczące powstania miejsca dla młodych padły z ust prezydenta Elbląga już dwa lata temu.

Aby rozpoznać temat, Sylwia Bożyk odwiedziła miejsca dla młodych ludzi m.in. w Ostródzie („Młodzieżownia”) i Gdańsku („Niebieskie Trampki”). Później podczas rozmów z Młodzieżową Radą Miasta zebrała opinie na temat potrzeby i zasad funkcjonowania miejsca. Prezydent podjął decyzję o stworzeniu i wynajmie przestrzeni.

Współpraca z lokalną społecznością

Stowarzyszenie Fabryka Dobra stopniowo włączało w swoje działania dla młodzieży różne środowiska i w ten sposób skupiało uwagę wokół tematu miejsca. Happening i koncert zgromadziły przede wszystkim młodych ludzi i zbudowały więzi z Młodzieżową Radę Miasta. Dzięki temu temat miejsca dla młodych zaczął funkcjonować w przestrzeni publicznej jako wspólna sprawa młodzieży, organizacji społecznych i miasta, a nie jedynie postulat jednej instytucji.

Zmiana

Młodzi mieszkańcy Elbląga nie muszą już szukać schronienia w galeriach handlowych ani tłumaczyć swojej obecności koniecznością zakupów. Mają przestrzeń, w której mogą po prostu być, spotkać się z rówieśnikami, odpocząć, zagrać w gry, porozmawiać z dorosłym opiekunem lub psychologiem (w grudniu skorzystało z konsultacji 15 osób). „Niebieskie trampki” odwiedza około 30 osób tygodniowo.

Dodatkowo w grudniu 2025 roku Stowarzyszenie Fabryka Dobra otrzymało od Urzędu Miasta zgodę na korzystanie z dodatkowych pomieszczeń w budynku, w którym od listopada 2023 ma siedzibę. Starało się o tę powierzchnię przez rok – są to pomieszczenia w piwnicy: 35 i 15 m². Miasto wynajęło je za symboliczną kwotę 42,60 zł za rok. Po odświeżeniu zostaną przeznaczone na miejsce dla młodzieży z okolicznego osiedla. Do „Niebieskich Trampek” jest stąd daleko – ponad 10 km.

Fot. Sylwia Bożyk